Over afscheid nemen

Soms word ik gevraagd om een uitvaart te begeleiden. Om woorden te vinden bij het afscheid van een geliefde. Onlangs mocht ik dat weer doen, voor de familie van een dierbare vriend. Telkens weer raakt het me, dat vertrouwen dat mensen me schenken op zo’n intiem moment. En hoe belangrijk het is om dit op een zorgvuldige manier te doen, hoe ingewikkeld het soms ook is.

Door de jaren heen heb ik veel mensen mogen bijstaan in rouw- en verliesprocessen, maar ook tijdens het sterven zelf. Het blijft bijzonder om te zien hoe ieder mens zijn of haar eigen weg gaat in dat proces van loslaten – van het leven, van het lichaam, van wat hier was. Een overgang die tijd vraagt, zachtheid en aandacht.

In veel oude culturen wordt het sterven omgeven door rituelen. Ze helpen om bewust los te laten. Om nog onuitgesproken woorden te delen, om geheimen te verlichten, zodat het nageslacht niet verder hoeft te dragen wat niet van hen is.

In onze westerse wereld is daar vaak minder bewustzijn op, terwijl juist dat afronden diepe vrede kan brengen – voor degene die gaat én voor wie achterblijft.

In mijn beleving is het aardse leven een tijdelijke fase in de ontwikkeling van de ziel, een hoofdstuk in een groter verhaal. Telkens weer ervaar ik dat de ziel, wanneer zij het lichaam verlaat, nog een tijdje dichtbij blijft. Als een zachte aanwezigheid, een subtiele nabijheid. Zo voel ik dat ook bij de dierbaren die ik moest loslaten. Soms zijn ze dicht bij me, op andere momenten verder weg. Het leven houdt niet op, maar verandert van vorm.

Ik schrijf dit, omdat ik het belangrijk vind dat we blijven herinneren dat afscheid nemen niet alleen verdrietig is, maar ook heilig. Dat sterven, net als geboren worden, een overgang is die bewust beleefd mag worden. En dat ik, telkens als ik iemand mag begeleiden in dat proces, weer ontroerd ben door de stilte waarin liefde tastbaar wordt. Groter dan woorden, groter dan het leven zelf.